الخواص او نيز برجاى مانده است . ممكن است ميان تأليفات وى ، آثار بلندى نيز بوده كه البته تاكنون خبرى از اين قبيل آثار وى به دست نيامده است . به عنوان مثال دربارهء كتاب المغازى او گفته شده كه در سه مجلد بوده است . بخشهاى زيادى از آثار مفقود او در كتابهاى بعدى آمده است . از جمله فقرات فراوانى از كتاب اسماء من قُتِل من الطالبيين در كتاب مقاتل الطالبيين ابوالفرج اصفهانى آمده است . « 1 » بلاذرى جمعا 1416 روايت از مدائنى نقل كرده است . « 2 » درست همانطور كه بخشهاى زيادى از كتابهايى كه او دربارهء زنان نوشته در بلاغات النساء آمده است . « 3 » ابن ابى الحديد نيز بخشهايى از آثار مدائنى را نقل كرده است . « 4 » طبرى در بخش تاريخ خراسان در موارد فراوانى از نوشته‌هاى مدائنى به ويژه اثر او فتوح خراسان سود جسته است . همينطور بلاذرى نيز در اخبار سيره و نيز امويان ، نقلهاى فراوانى از مدائنى دارد . كتاب تاريخ الخلفاء وى هم يكى از آثار مهمى بوده كه گويا بيشترين بهره را طبرى از آن برده است . « 5 » به هر روى آثار مدائنى با همهء گستردگى تنها اختصاص به اخبار دورهء اسلامى دارد . از وى دربارهء موضوع المبتدأ چيزى برجاى نمانده . آثار اندكى از جاهليت رسيده و سايرنوشته‌هاى او مربوط به دورهء اسلامى است . لذا گفته‌اند اگر كسى اخبار دورهء جاهليت را مىخواهد كتابهاى ابوعبيده را بخواند و اگر كسى اخبار دورهء اسلامى را مىخواهد آثار مدائنى را بخواند . « 6 » استاد بدرى محمد فهد ، با حوصلهء تمام ، فهرستى بلند از آنچه از مدائنى در حيطهء تاريخ دورهء اسلامى نقل شده ، با حفظ ترتيب تاريخى ، از مآخذ مختلف به دست داده است . « 7 » در متون ادبى نيز ، اخبار زيادى در آثار جاحظ ، زبير بن به كار ، مبرّد ، ابن عبدربه ، ابوالفرج اصفهانى و ديگران از مدائنى نقل شده است . « 8 » خليفة بن خيّاط ( م 240 ) خليفة بن خياط معروف به شباب عُصْفرى « 9 » از مورخان مهم قرن سوم هجرى است كه

--> ( 1 ) . موارد آن را بنگريد در : شيخ الاخباريين ، صص 26 - 28 ( 2 ) . موارد البلاذرى ، ج 1 ، ص 167 ( 3 ) . شيخ الاخباريين ، صص 31 - 34 ( 4 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، جزء 2 ، صص 141 - 142 ؛ و نك : التاريخ العربى والمورخون ، ج 1 ، ص 128 ( 5 ) . اسهامات مورخى البصرة ، صص 212 - 215 ( 6 ) . تاريخ بغداد ، ج 12 ، ص 55 ( 7 ) . شيخ الاخباريين ، صص 65 - 140 ( 8 ) . همان ، صص 141 - 161 ( 9 ) . تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 436